Porta 1070

Oorspronkelijke naam:
Sint-Vincentius
Bisdom:
Brussel en Wallonië
Type bestemming:
Herbestemming
Beschermingsstatuut:
Geen
Parochiekerk:
Voormalig
Adres:
Ninoofsesteenweg 369
1070 Anderlecht

De voormalige kerk Sint-Vincentius à Paulo, beter bekend als de kerk van Scheut, bevindt zich aan de drukke Ninoofsesteenweg in de Anderlechtse wijk Scheut. De wijk dankt haar naam aan de paters scheutisten die er in de negentiende eeuw hun eerste missiehuis vestigden. Omdat de Scheutenaren geen kerk in de buurt hadden, werd er in 1894 beslist een eigen parochie op te richten. De feestzaal van het jongenspatronaat, die in de nabijheid van het Missiehuis lag, werd omgevormd tot voorlopige parochiekerk. Het ging om een eenbeukig kerkje in neogotische stijl.

Ondanks een gevelverbouwing in 1905 drongen ingrijpende herstellingen zich al snel op. Omdat het herstel van het gebouw veel geld zou kosten en het bovendien te klein was geworden, besliste de kerkfabriek om een nieuwe kerk te bouwen. Op 19 december 1937 vond de plechtige inzegening van de nieuwe kerk plaats.

Het kerkgebouw, naar ontwerp van de Antwerpse architect Joseph Smolderen (1889-1973), verrijst als een groot, bakstenen gebouw met zware, natuurstenen ornamenten, gedekt met een zadeldak en uitgevoerd in art deco. De losstaande klokkentoren rijst hoog boven de aanpalende huizenrij uit. Tussen toren en kerk staat een verbindingsgebouw. Dit gebouw biedt ook toegang tot een ondergrondse zaal. Centraal boven het ingangsportaal van de kerk bevindt zich een groot rechthoekig venster met glas-in-beton. Een nog groter raam, met eenzelfde patroon, bevindt zich aan de achtergevel van de kerk. De lichtinval op de ramen zorgt voor een kleurenspel in de in gewapend beton opgetrokken binnenruimte. Deze ruimte wordt bepaald door het vlak afdekkende cassetteplafond.

Van de glazen scheidingswand ter hoogte van het doksaal werd de laatste jaren gebruik gemaakt om de ruimte onder het doksaal als kapel in te richten. Zo hoefde men bij gebruik van de kerk niet steeds het hele gebouw te verwarmen. In de gelijkvloerse ruimte van de toren was vroeger de doopkapel. Op de eerste verdieping van de toren was een tijd lang ziekenfonds 'De Volharding' gevestigd. De ondergrondse zaal, te bereiken via een trap in het verbindingsgebouw, fungeerde als parochiezaal 'Credo' en werd gebruikt door de 'Église évangelique La Source Intarissable ASBL'.

Omdat de lokale geloofsgemeenschap van Scheut steeds armer aan mensen werd en belangrijke renovatiewerken zich opdrongen, kwam er op 27 september 2014 een einde aan de misvieringen. Het ministerieel besluit van 1 juli 2016 vaardigde uit dat de kerk niet langer bestemd is voor het uitvoeren van de eredienst. Parochie en kerkfabriek werden bijgevolg opgeheven.

Verschillende bouwfirma's toonden interesse in de locatie, maar het voorstel van de Vlaamse Gemeenschapscommissie, Agion en vzw Sint-Goedele Brussel om op de site een tienerschool te huisvesten kreeg de voorkeur van het bisdom. De vzw, die in de stad tal van scholen en kinderdagverblijven groepeert, kreeg de kerk, de pastorie en enkele aanpalende lokalen in erfpacht en ging over tot de bouw van de allereerste tienerschool van België. Het architectenbureau 'OSK-AR Architecten' maakte de plannen. Topco nam de stabiliteits- en EPB-studie voor zijn rekening, AA&O tekende de technieken uit. De uitvoering van de werken gebeurde door Jan De Nul.

Er werd gekozen voor een combinatie van renovatie/herbestemming en nieuwbouw. De buitenschil van het kerkgebouw liet OSK-AR Architecten onaangeroerd. Het volledig gerenoveerde dak werd voorzien van plafondverwarming en de vloer van vloerverwarming. De bakstenen wanden die tevoorschijn kwamen na het verwijderen van de oude stuclaag werden gefixeerd. Hetzelfde gebeurde met de steunpilaren in de ruimte onder de kerkvloer. In het voormalige kerkschip vind je voortaan een sportzaal en polyvalente zaal. Om te vermijden dat rondvliegende ballen in de sportzaal schade aan de glasramen zouden aanbrengen, werden deze voorzien van beschermend vensterglas. De open ruimte onder de kerk, waar ook daglicht is, is omgevormd tot tienerplatform met een muziekbox met opnamestudio, leskeuken en ateliers. Leerlingen werken er in grote groepen en op diverse ruimtelijk geïntegreerde individuele- of duo-werkplekken. De ruimten kunnen buiten de schooluren perfect dienen voor buurtactiviteiten. De nieuwbouw nestelt zich in een U-vorm rond het kerkgebouw. Automatisch wordt zo ook een buitenspeelruimte gevormd.

Voor de financiering van het bouwproject kon het schoolbestuur een beroep doen op capaciteitssubsidies van de VGC (3 miljoen euro) en van de Vlaamse Gemeenschap (8,5 miljoen euro). Om het budget van 13,5 miljoen euro rond te krijgen, schoot het schoolbestuur zelf 2 miljoen euro bij.

Op 5 oktober 2018 opende tienerschool 'Porta 1070' officieel haar deuren. Met ook een nieuwbouwgedeelte is het ontwerp even uniek als de vernieuwende onderwijsfilosofie van de school. Die brengt leerlingen van de derde graad lager onderwijs en de eerste graad secundair samen. Op die manier zorgt ze voor een zachte overgang van lager naar secundair onderwijs en zet ze maximaal in op persoonlijke begeleiding en de groei naar meer zelfstandigheid.

Foto's © Timothy Schiettecatte & Luca Beel

Bronnen

www.kerknet.be

www.deswaene.be

www.architectura.be

www.onderwijsinbrussel.be