U bent hier

Studiedag | Kerk zoekt toekomst - 2013

16 januari 2013 | Irish College, Janseniusstraat 1, 3000 Leuven 

De Vereniging van Vlaamse Steden en Gemeenten vzw (VVSG) organiseerde op 16 januari 2013 een studiedag over het eredienstendecreet en de herbestemming van parochiekerken, in samenwerking met het Centrum voor Religieuze Kunst en Cultuur.

Gedurende de studiedag werd er een duidelijk beeld gegeven van de veranderingen die het Decreet Erediensten met zich meebrengt, en de verwachtingen van de Vlaamse overheid met betrekking tot de toekomst en de toekomstvisie op de parochiekerken. Er werd een link gelegd met de praktijk en de actuele uitdagingen: hoe men een visie op de toekomst van de parochiekerken kan formuleren, de relatie met het nieuwe meerjarenplan van de kerkbesturen en welke voorbeelden als inspiratie kunnen dienen.

Twee grote themata kwamen er aan bod. In de eerste plaats werd een grondige toelichting gegeven over de wijzigingen aan het decreet op de erediensten en de nieuwe verplichtingen die daaruit voortvloeien voor de gemeenten en voor de kerkbesturen. De deskundige uitleg werd verzorgd door Filip De Los, Raadgever Binnenlands Bestuur van Vlaams Minister Geert Bourgeois, Bart Vercauteren, Bisschoppelijk Gedelegeerde van het Bisdom Brugge en Bart Van Dooren, Agentschap Binnenlands Bestuur. Het tweede deel van de studiedag stond in het teken van de toekomst van de parochiekerken. Gerrit Vanden Bosch, bestuurder en Jan Jaspers, directeur dep. Onroerend Kerkelijk Erfgoed, gaven een toelichting over de werking van het CRKC, de bevraging van de parochiekerken en  de ontwikkeling van de beleidsnota voor de kerken. Dit laatste aspect vormde de overgang naar een panelgesprek over de relatie tussen gemeentebesturen en kerkfabrieken in het kader van de toekomst van de parochiekerken. De namiddag werd besteed aan enerzijds inspirerende voorbeelden over divers gebruik van parochiekerken en anderzijds een toelichting door Mgr. Bonny over de richtlijnen van de Vlaamse Bisschoppen, met betrekking tot het gebruik van de parochiekerken.

De presentaties van de studiedag zijn integraal raadpleegbaar via de website van het VVSG

Programma

9.00  Onthaal

9.30  Welkom en inleiding  

Katrien Colpaert- Arickx, VVSG-stafmedewerker juridische aangelegenheden, schetst de maatschappelijke en regelgevende context van deze studiedag. 

9.40  Vlaamse beleidsontwikkelingen op vlak van erediensten en kerkgebouwen.

Het nieuwe eredienstendecreet, de conceptnota en omzendbrief van minister Bourgeois over de parochiekerken in Vlaanderen, de subsidiëring van niet-beschermde kerken, subsidies vanuit erfgoed,... hoe grijpt dit allemaal op mekaar in?

Filip De Los, Raadgever Binnenlands Bestuur zorgt voor een globaal beeld van de Vlaamse beleidsontwikkelingen

9.55 Het nieuwe eredienstendecreet uit de doeken gedaan

Bart Vercauteren, Bisschoppelijk Gedelegeerde voor het Tijdelijke en verantwoordelijk voor de dienst kerkfabrieken bisdom Brugge en Bart Van Dooren van het Agentschap Binnenlands Bestuur, geven in hun toelichting uitdrukkelijk aandacht aan de nieuwe gemeentelijke verplichtingen.

10.35 Tijd voor vragen

10.50 Koffiepauze

11.15  De parochiekerken in Vlaanderen: hoe worden ze beheerd, wat is hun bouwfysische toestand en hun bestemming?

Ludo Collin, Kanunnik en Voorzitter van het Centrum voor Religieuze Kunst en Cultuur schetst de opdracht van het centrum in het kader van het parochiekerkenplan

Jan Jaspers, Directeur van het Centrum voor Religieuze Kunst en Cultuur, presenteert de eerste resultaten van de bevraging en geeft een breed beeld van bestemmingsmogelijkheden van parochiekerken.

11.00 Hoe kijken gemeenten en kerkfabrieken tegen de onderbenutting van kerkgebouwen? Hoe kunnen ze samen een visie op de toekomst van parochiekerken uitwerken? En wat verwachten ze van elkaar?

Mark Vos, Burgemeester Riemst ; Michaël Jansen, voorzitter kerkfabriek Heilig Kruis te Korbeek-Lo (o.v.) ; Bart Vercauteren, bisdom Brugge gaan met mekaar en met de zaal in gesprek onder leiding van Joris Scheers, Projectleider vastgoedbeleid bij de Vlaamse overheid.

12.30 Lunch

13.30 Inspirerende voorbeelden voor her- of nevenbestemming van een parochiekerk.

Niek De Roo, stafmedewerker WVI, schetst een beeld van wat mogelijk is en hoe er meerwaarde te realiseren valt op vlak van architectuur, erfgoed, toegankelijkheid, kwaliteit, ...

14.15  Denkt het bisdom in dezelfde richting over het gebruik van parochiekerken?

Monseigneur Johan Bonny, bisschop van Antwerpen, zet de visie van de bisschoppen uiteen, alsook de richtlijnen die ze geven over het gebruik van parochiekerken.

Niek De Roo leidt een kort gesprek met de zaal

14.45 In zes ateliers vertellen en tonen verantwoordelijken hoe ze de herbestemming van parochiekerken in praktijk aanpakten. We voorzien twee rondes, zodat u kennis kan maken met twee praktijken.

Atelier 1: Dorpskerk van Bossuit (Avelgem) transformeert tot kunstwerk

Door de kerk om te vormen tot kunstwerk en niet af te breken, kan de site haar betekenis behouden en zelfs een nieuwe belevingswaarde krijgen voor de bewoners van Bossuit en voor de vele passanten. 

Katrien Laenen, kunstcel van het Team Vlaamse bouwmeester,

Atelier 2: De Magdalenakerk in Brugge vernieuwt rond mensen, ruimte en religie

De Magdalenakerk onderging in 2002 een originele en radicale, architecturale ingreep. Op deze manier creëerde de stad Brugge, de parochie en de YOTvzw een inspirerend pilootproject, waarbij de parochiekerk zich openstelt voor een gewaardeerde publiekswerking. De verrassend vormelijke aanpak verdiept, vernieuwt en verruimt tegelijk een eeuwenoude tradiitie.  

Sofie Verschuere en Tom Callebout ontwikkelden met YOT-B een methodologie om het “DNA” van het kerkgebouw mee te nemen in het herbestemmingstraject

Atelier 3: Sint - Rochuskerk van Wellen wint Vlaamse monumentenprijs voor een geslaagde herbestemming.

De Sint-Rochuskerk van deelgemeente Ulbeek te Wellen is omgevormd tot begraafplaats en maakt deel uit van een beschermd dorpsgezicht. Het gemeentebestuur ontving in 2012 hiervoor de Vlaamse monumentenprijs. De sprekers brengen zowel het bouwtechnisch als kunsthistorisch verhaal.

Carine Scierski, dienst stedenbouwkunde en Jo Billen, dienst cultuur van gemeente Wellen 

Atelier 4: Sint Niklaas maakt een selectie uit haar ervaringen met herbestemming

Sint-Niklaas nam diverse initiatieven om het kerkelijk patrimonium op zijn grondgebied te screenen en kan al uitpakken met enkele herbestemmingen. De St-Theresiakerk werd onttrokken aan de eredienst, in opstal genomen door de stad en verhuurd aan de Welzijnsschakels die er een sociale superette in startte. De Sinaai-kerk met het ‘box-in-box’principe blijft kerk en wordt tegelijk verhuurd aan organisaties met sociaal doel.

Helga Collyn, dienst welzijn van de stad Sint Niklaas

Atelier 5:  In Antwerpen werken 5 monumentale kerken gezamenlijk aan het behoud, beheer en ontsluiting voor een ruim publiek.

De vzw Monumentale kerken bundelt de krachten van vijf Antwerpse monumentale kerken, ontwikkelt een cultureel en educatief aanbod voor verschillende publieksegmenten en legt contacten  met organisatoren van evenement

Christian De Vos, directeur van De Kathedraal van Antwerpen en Claire Baisier, Coördinator Monumentale Kerken

Atelier 6: Sint Eligiuskerk in Maarkedal wordt cultureel centrum

De Sint-Eligiuskerk kreeg dankzij het gemeentebestuur van Maarkedal – en in het kader van de Europese subsidieprogramma’s voor plattelandsontwikkeling en Leader – een bijkomende functie als cultuurtempel.
Mark Didier, gemeentesecretaris van Maarkedal en voorzitter van de Kerkfabriek van de Sint Eligiuskerk.

 

Project type: Vorming onroerend